KIRMA İŞLEMİ VE KIRMA ÜRÜNLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

[ozguryolcu]

KIRMA İŞLEMİ VE KIRMA ÜRÜNLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ


Ekonomik değeri olan mineraller farklı maden işletme yöntemleriyle üretilerek yan kayaçları ile birlikte tüvenan malzeme olarak elde edilmektedirler.; tüketim amacına veya uygulanacak cevher zenginleştirme yöntemine bağlı olarak tüvenan cevherin tane boyutunun küçültülmesi gerekmektedir. Bu amaçla yapılan boyut küçültme işlemleri; UFALAMA olarak adlandırılmaktadır. Ufalama, kırma ve öğütme işlemlerinin tümünü kapsamaktadır.

Cevher hazırlamada; ufalama işlemleri, enerji gereksinmeleri nedeniyle toplam hazırlama ve zenginleştirme maliyetinin büyük bir kısmını oluşturmaktadır. Bu nedenle tane boyutunun istenen oranda küçültülmesi gerekmektedir. Malzemenin aşırı ufalanması maliyet arttırıcı etkisinin yanı sıra zenginleştirme işlemini olumsuz yönde etkilemektedir.

KIRMA

Kırma işlemi, ufalamanın ilk basamağını teşkil etmektedir. Tüvenan malzemenin tek kademede ince boyutlara ufalanması teknik olarak mümkün değildir. Yeraltından (veya yerüstünden) yantaşıyla birlikte üretilen cevher çok iri boyutlarda taneler içermektedirler. Bu nedenle cevherin istenen tane boyutuna küçültülmesi birkaç kademede kırma ve öğütmeyle mümkün olmaktadır.
Genellikle kırma işleminden önce ufalama boyutundan küçük taneler bir elekle ayrılır ve yalnız iri taneler kırıcıya beslenir. Daha sonra her iki ürün birleştirilerek aynı işlemler diğer bir kırma devresinde tekrarlanır.

Ufalama işleminde amaç;

-Cevher içindeki mineralleri serbest haline getirmek,
-Cevher hazırlama yöntemine/yöntemlerine uygun boyutta malzeme hazırlamak,
-Toplam yüzey alanını arttırmak (kimyasal zenginleştirme uygulanacak ise),
-Tüketime sunulacak ise istenen boyuta uygun malzeme hazırlamak (kum-çakıl vb..).

Kırma işleminde kullanılan kırıcılar, birincil, ikincil ve üçüncül ve hatta dördüncül kırıcılar şeklinde sınıflandırılabilir. Birincil kırıcılar olarak genellikle çeneli kırıcı, jiratör kırıcılar ve şoklu kırıcılar kullanılmaktadırlar. İkincil kırıcılara örnek olarak ise, konik kırıcılar ve merdaneli kırıcılar verilebilir.

Kırma işleminde, kırılacak malzeme boyutunun, kırılmış malzeme boyutuna oranı, BOYUT KÜÇÜLTME ORANI olarak adlandırılmaktadır ve bu oran değişik tipteki kırıcılar için farklı değerlerde olmaktadır. Kırıcı seçiminde göz önüne alınması gereken- en önemli faktörlerden olan boyut küçültme oranı, ufalanan malzemenin tane iriliğine ve kırıcı özelliklerine bağlı olarak değişmektedir. Kırma işleminin yapıldığı cihazlara kırıcı denilmektedir. Kademeli olarak yapılan bu işlemde elde edilen cevherin boyutu 150 mm’nin altında ise iri kırma, (150-10) mm arasında orta kırma ve 10 mm’nin altında ise ince kırma olarak ifade edilmektedir.


KIRMA DEVRELERİ

Kırıcılar genel olarak açık veya kapalı devre tertipleri halinde çalıştırılırlar. Kırma işleminin, malzemenin kırıcıdan bir defa geçmesiyle tamamlanması durumu, açık kırma devresi olarak tanımlanır. Kırılmış malzemenin, tane boyutunun kontrolü için, kırıcının bir elekle birlikte çalışması durumuna ise kapalı kırma devresi denir. Genel olarak birincil kıncılar açık, ikincil ve üçüncül kırıcılar ise kapalı devre halinde çalıştırılırlar.