ÖGÜTME İŞLEMİ ve DEGERLENDİRİLMESİ

[ozguryolcu]

ÖGÜTME İŞLEMİ ve DEGERLENDİRİLMESİ


Küçük tane boyutlarında yapılan boyut küçültme işlemine öğütme denir. Kuru ve yaş olarak yapılabilen öğütme kırma gibi bir boyut küçültme işlemi olup, boyut küçültme işlemlerinin son basamağıdır ve başarılı bir cevher zenginleştirme işleminin anahtarı durumundadır. Öğütme işlemi 25 mm’den küçük tane boyutlarına uygulanmaktadır. Öğütme işleminin yapıldığı cihazlara “öğütücü” veya değirmen adı verilir.


ÖĞÜTMENİN AMACI VE ETKİ EDEN PARAMETRELER

Öğütmenin yapılış amacını şu şekilde sıralamak mümkündür. Öğütme, toplam yüzey alanını büyütme, istenilen tane iriliğini elde etme ve mineralleri serbest hale getirme gibi belirli amaçlarla yapılır.

-Yüzey alanı büyütme: Öğütme sonucu doğal olarak özgül yüzey alanı artar. Bazı cevher zenginleştirme işlemlerinde, özellikle öğütülen malzeme kimyasal işleme tabi tutulacaksa, özgül yüzeyin önemi artar

-İstenilen tane iriliğinin elde edilmesi: Genelde ayırma işlemlerinin başarısı işleme tabi tutulan malzemenin tane iriliğine bağlıdır. Örneğin flotasyon ile zenginleştirme işlemlerinde tane iriliğinin 10-300 mikron arasında olması istenir.

-Minerallerin serbest hale getirilmesi: Cevher içindeki değerli ve değersiz minerallerin birbirinden yüksek verim ve yüksek mineral yüzdesi ile ayrılabilmesi, ancak yeterli ölçüde bir serbestleşme ile mümkündür. İyi bir serbestleşme dolayısı ile iyi bir öğütme, ayırmanın sıhhatinde en önemli rolü oynar.

Laboratuar dışında öğütme, sürekli bir işlemdir. Değirmenden çıkan ürünün tane iriliği, kullanılan öğütücü ortamın cinsine ve miktarına, besleme malının cinsine ve miktarına, öğütme süresine ve değirmenin dönme hızına (kritik hız) bağlı olarak değişir.


Öğütücü ortam cinsi ve miktarı: Öğütme işlemlerinde öğütücü ortam olarak çelik, özel alaşımlı veya seramik bilyalar, çelik veya özel alaşımlı çubuklar, çakıllar veya cevherin kendisi kullanılabilir. Öğütücü malzemenin miktarı ise değirmen tipine bağlı olarak (bilyalı/çubuklu/otojen) değişmektedir
 
Besleme Miktarı: Değirmene beslenecek malzeme miktarı cevher özelliklerine, değirmen yapısına, çalışma prensibine ve çalışma şartlarına bağlıdır.

Öğütme süresi: Öğütme işlemlerinde öğütülecek malzemenin değirmen içinde kalma süresi öğütmeyi etkileyen en önemli faktörlerden biridir. Malzemenin değirmen içinde öğütme süresini aşacak şekilde kalması enerji sarfiyatına neden olur. Bunun aksine öğütmenin gerçekleştirilebilmesi için gerekli olan süreden önce değirmenden alınan malzeme tam olarak öğütülmemiş olur. Öğütme süresinin tesbiti laboratuarlarda çeşitli sürelerde öğütme deneyleri yapılması ile elde edilir. Malzemenin öğünme durumu elek analizleri ile kontrol edilir.


Değirmenin dönüş hızı: Öğütme işlemlerinde, öğütmeyi etkileyen bir diğer faktör de değirmenin dönüş hızıdır. Değirmen içindeki öğütücü ortam değirmenin dönmesi ile birlikte kazandığı kinetik enerjiyi sürtünme, kesme ve çarpma kuvveti olarak öğünen malzemeye iletir.
Ortamın hareketleri şu üç grupta toplanabilir.

1. Kendi ekseni etrafında dönme
2. Kayarak yuvarlanma
3. Serbest düşme


Bu üç hareketten birinin diğerine oranla azlığı veya çokluğu öğütme olayını etkiler. Örneğin düşük hızlarda ilk iki hareket söz konusudur ve bu harekete kaskat hareket denir. Çok yüksek hızlarda ise ortamı oluşturan malzeme santrifüj kuvvetlerinin etkisi altında değirmenin iç çeperine yapışarak değirmenle birlikte döner,. Bu durumda da öğütme olayı meydana gelmez. Öğütmenin tam olarak oluşabilmesi için öğütücü ortamın, değirmen içinde maksimum seviyede iken; yerçekimi kuvvetinin santrifüj kuvvetini yenmesiyle, malzeme üzerine düşmesi gereklidir. Değirmenin sesinin değiştiği ve öğütme olayının gerçekleştiği bu duruma katarakt hareket denir. Diğer bir tanımla öyle bir hız vardır ki bu hızın altında taneler değirmenin astar yüzeyinden ayrılır, bu hızın üzerinde astar ile birlikte döner. İşte bu hıza kritik hız denir. Bu hız, yerçekimi kuvvetinin santrifüj kuvvetine eşitlendiği hızdır ve değirmen çapıyla ters orantılıdır. Fakat genel olarak pratikte uygulanan kritik hız değerleri aşağıdaki gibidir:

-Çubuklu değirmenlerde değirmen hızının % 50-65'i
-Bilyalı değirmenlerde değirmen hızının % 70-80'i
-Otojen değirmenlerde değirmen hızının % 80-85'idir.


ÖĞÜTME DEVRELERİ

Öğütme işlemlerinde de açık ve kapalı olmak üzere iki ana devre tertibi kullanılmaktadır. Bu devre tertipleri esas alınarak öğütme; malzemenin cinsine ve daha sonra uygulanacak hazırlama ve zenginleştirme yöntemlerine bağlı olarak yaş veya kuru olarak yapılır.


DAHA FAZLA BİLGİ İSTEYENLER TIKLAYIN..

http://www.forumaden.com/forum/cevher-hazirlama/ogutme/