AĞIR ORTAM AYIRMASI İLE ZENGİNLEŞTİRMEİri boyutlu mineral tanelerinin, akışkan bir ortam içinde özgül ağırlık farkları nedeni ile birbirlerinden ayrılması ile gerçekleştirilen zenginleştirmeye
“gravite zenginleştirmesi” denir. Gravite zenginleştirmesi üç türlü akışkan ortamda gerçekleştirilir.
• Durgun ortam
• Düşey hareketli ortam
• Tabaka halinde akan akışkan ortam olmak üzere
İri boyutlu mineral tanelerinin aralarındaki özgül ağırlık farkları farklılığına dayanılarak ağır bir akışkan bir ortam içinde yüzme-batma yoluyla birbirlerinden ayrılması ile gerçekleştirilen zenginleştirme işlemine
ağır ortam veya
ağır sıvı veya
yüzdürme-batırma yoluyla zenginleştirme denir. Ağır ortam ayırması ile zenginleştirme yönteminin uygulanabilmesi için, ayrılacak mineraller arasında en az 0.1 g/cm
3 özgül ağırlık farkı olması ve ayırmayı etkileyecek ölçüde gözeneklilik olmaması gerekir. Endüstriyel uygulama 4 işlem kademesi içermektedir.
1. Beslenecek cevherin uygun şekilde hazırlanması,
2. Ağır ortam içeren ayırıcı aygıt da yüzen ve batan ürünlerin ayrılması,
3. Yüzen ve batan ürünlerin ayrı ayrı alınması ve ürünlerle birlikte gelen ağır ortamın uzaklaştırılması,
4. Temizleme, ayarlama ve ayarlanmış ağır ortamın tekrar ayırıcı aygıta döndürülmesi.
Durgun akışkan ortamda yapılan ağır ortam ayırması ile zenginleştirme işlemleri, cevherler için 75-2 mm, kömür içinde 150-2 mm arasındaki boyutlarda uygulanabilir. Ağır ortam siklonlarında ise alt boyut sınırı 0.2 mm ye kadar inebilmektedir. Cevherin birbirine yakın boyutlu tanelerden oluşan boyut gruplarına ayrılması ve her grubun ayrı banyoda işleme girmesi gerekir. Beslenecek cevher, ağır ortamın özelliklerini değiştirecek ölçüde koloidal madde, şlam ve küçük boyutlu tane içermemelidir.
Ağır ortamda zenginleştirme işlemine tabi tutulacak cevhere yukarıda belirtilen özellikleri sağlayacak şekilde boyut küçültme, sınıflandırma, şlam uzaklaştırma işlemleri uygulanır.
AĞIR ORTAM SİKLONLARI Ağır ortam siklonları (Şekil 12) cevherlerin ve kömürün zenginleştirilmesinde büyük ölçüde kullanılmaktadır. Ağır ortam siklonları içerisinde yüksek bir santrifüj kuvvet ve alçak bir viskozite oluşmaktadır. Bu da çok ince boyutlarda ayırma yapmayı mümkün kılmaktadır. Ağır ortam siklonlarının çalışma prensibi, klasik siklonlara benzemektedir. Cevher, ağır ortamla bir tankta karıştırıldıktan sonra siklona basınç ile teğetsel olarak beslenip, batan ürün siklonun alt çıkışından, yüzen ürün ise üst çıkıştan siklonu terk etmektedir. Ağır ortam siklonları kömür, demir ve elmas zenginleştirme işlemlerinde, gerek ön zenginleştirme, gerekse nihai zenginleştirme için geniş ölçüde kullanılmaktadır. Siklonlara 30 mm ile 0.5 mm arasındaki cevherler beslenebilmektedir. Ancak son yıllarda yapılan çalışmalarda, kömür zenginleştirme işlemlerinde ağır ortam siklonlarına beslenebilecek alt boyut 0.200 mm ye kadar inmiştir. Siklonlarda kapasite, siklon çapı ve cevher özelliklerine bağlı olarak 150 kuru-ton/h olabilmektedir.
