YERALTI ÜRETİM YÖNTEMLERİ VİZE VE FİNAL SORULARI1.Arakatlı Göçertme Yöntemi hakkında bildiklerinizi sistematik olarak sırasıyla şekil çizerek anlatınız (kullanıldığı alanlar,büyük ve küçük hazırlıklar,kazı,ayak içi nakliye,tahkimat,havalandırma v.s.)
2.Arakatlı Göçertme yöntemi ile Blok Göçertme yöntemini mukayese ediniz.
3.Üretim yöntemi seçiminde hangi kriterler nazar-ı dikkate alınır?
4.Ayak uzunluğunun belirlenmesine etki eden faktörler nelerdir?
5.Alman literatürüne göre üretim yöntemlerini sınıflandırınız.
6.Üretim yöntemlerinin seçiminde gözönüne alınması gereken “kazı tekniği kriterleri” nelerdir?
7.Ayak uzunluğuna etki eden faktörlerden “nakliye sisteminin” etkisini açıklayınız.
8.Bir madencilik faaliyetinin “Kaptı-Kaçtı Madenciliği” şeklinde mütalaa edilmemesi için nasıl bir yol izlersiniz?
9.Kalın kömür damarlarını hangi yöntemle kazanırsınız?
10.Dolgulu Tavan Arınlı Ayak metodunun şeklini çizip,kullanım yerlerini yazınız.
11.Bir Oda Topuk Yönteminde topukların nasıl bir yük taşıyacağı kabul edilerek hesaplamalar yapılır?
12.Bildiğiniz “Özel Üretim Yöntemlerini” yazınız.
13.Üretim yöntemi , ayak yönü ,kazı yönü kavramlarını tarif ederek, ayak yönü ile kazı yönü arasındaki ilişkileri şekil çizerek gösteriniz.
14.Üretim yöntemlerinin seçimine yönelik bilgi kataloğunda ne gibi bilgiler bulunmalıdır.
15.Meyil Yükselme Yönünde uzun ayak ile Meyil Alçalma Yönünde uzun ayağı tarif ederek(şekille) mukayese ediniz (birbirlerine göre avantaj ve dezavantajları ve kullanım yerleri)
16.Tipik bir Tavan Arınlı Ayağı çizerek anlatınız ve Ambarlı Yönteme göre avantajlarını belirtiniz.
17.Bildiğiniz üretim yöntemlerini Amerikan yaklaşımına göre sıralayınız.
18.İlerletimli ve Geri Dönümlü uzun ayak yöntemlerini kıyaslayınız. (tarif,şekil,avantaj,dezavantaj,kullanım yerleri)
19.Bir Ambarlı Yöntemi çizerek anlatınız ve Tavan Arınlı Ayağa göre avantajlarını yazınız.
20.Damar doğrultusunda olmak üzere ayak ve kazı yönlerini şekil çizerek belirtiniz ve bu kavramları tarif ediniz.
21.Bir uzun ayak etrafında oluşan gerilmeleri hangi teorilerle açıklayabilirsiniz? Şekil çizerek gösteriniz.
22.Pano uzunluğunu belirleyen faktörleri ve maliyetleri yazınız.
23.Yeraltı üretim yöntemi kapsamında anladıklarınızı yazınız.Bu metotlar nasıl sınıflanır? Amerikan sınıflandırmasını belirtiniz.
24.Bir uzun ayak yönteminin hangi şartlarda kullanıldığını yazınız.
25.Çapraz Diyagonal ayağın geometrik büyüklüklerini çizerek gösteriniz.
26.Travers Ayak şeklini çizerek gösteriniz.
27.Ara Katlı Göçertme Yönteminin uygulanmasında cevher çekiminin kontrolü nasıl yapılmalıdır?
28.Eğimi 60,kalınlığı 5 m ve özgül ağırlığı yerinde 4 ton/m3 olan bir krom cevherinde, bir Cevher Dolgulu Tavan Arınlı Ayak uygulaması öngörülmektedir.Cevherin yataydaki uzanımı 1192 m ,derine doğru uzanımı ise cevher eğiminde 261 m’dir.Katlar arasının 50 m ve katlar arası topukların 10 m olması düşünülmektedir.Ayak uzunlukları 40 m ve topuklar 8 m olarak planlanmıştır.Buna göre;
a)Her üretim katında kaç adet pano uygulaması söz konusudur?
b)Her panoda %90 üretim oranı,kazanılan bazında %5 steril karışımla ne kadarını almak söz konusudur?
c)Kabarma faktörü 1,5 olduğuna göre,günlük üretimin ne kadarını almak söz konusudur?
d)Her hafta(5 iş günü) tavana doğru 70 eğimli ve 3,2 m boyunda iki sıra delik delinmekte ve patlatılmaktadır.Dilim kalınlıkları 1,5 m olarak verildiğine ve %100 delik verimi söz konusu olduğuna göre panonun cevheri kaç gün sonra tamamen kazanılmış olacaktır.(ilk sürülen galeri yüksekliği 3,73 m)
e)Her gün 500 ton cevher çekme hedeflendiğine göre son atımdan sonra kaç gün cevher çekilebilir?
f)Her panoya 5 çekme noktası planlanmıştır.toplam cevherin üretilmesinde toplam pano sayısını ve çekme noktası sayısını bulunuz.
29.Bir Açık Ocak İşletmesi %20 tenörlü Bakır konsantresi üretmeyi hedeflemiştir.Konsantratörün metal kurtarma randımanı %80 olacaktır.Yapılan etütlerde aşağıdaki hususlar belirlenmiştir.
*Cevher tenörü: %5 Cu
*Konsantre satış fiyatı: 300 $/ton
*Cevher üretim maliyeti: 18 $/ton
*Cevherin kırıcıya nakliye maliyeti: 2 $/ton
*Dekapaj maliyeti: 5 $/m3
Açık Ocak faaliyetlerinin hangi dekapaj/cevher oranına kadar devam edeceğini hesaplayınız.
30.Bir zincirli konveyörün hızı 0,75 m/sn ve boyu 200 m’dir.Zincir ağırlığı 20 kg/m, cevher ağırlığı 200 kg/m olduğuna göre üst ve alt zinciri hareket ettirecek motor güçlerini hesaplayınız.(motor verimi=%80 , sürtünme katsayısı=0,65)
31.Bir yatakta dekapaj birim maliyeti a=5 $/m3, dekapaj/cevher oranı=D/C=4 m3/ton, cevher üretiminden sağlanan satış hasılatı 40 $/ton, Açık İşletmeye yönelik maliyet(üretim+cevher işleme)=9 $/ton olarak tespit edilmiştir.
Aynı faaliyet,Yeraltı İşletmesi ile yapılırsa beher ton cevher için 11 $/ton kr sağlanabilecektir.Bu rezerv için hangi yöntemi tercih edersiniz? Niçin?
32.Masif bir bakır cevheri yatağının bir kısmı Açık,bir kısmı ise Yeraltı işletmesi ile üretilebilir gözükmektedir.Cevher Hazırlama tesisinde üretilen konsantrenin tenörü %20 Cu olup,fiyatı 425 $ olarak verilmiştir(fabrika teslim).Konsantrenin zenginleştirme ve satış maliyeti 50 $/ton, metal kurtarma verimi %80, Açık ve Yeraltı işletmesinin nakliye ve madencilik maliyetleri sırasıyla 5 ve 20 $/ton-tüvenan cevher, dekapaj maliyeti 10 $/m3, cevherin tenörü %2 Cu olduğuna göre;
a)Açık İşletme,hangi derinliğe(D/C oranına) kadar inebilir?
b)Yeraltı İşletmesi,hangi derinlikten itibaren başlatılmalıdır?
c)Açık İşletmeyi nihai sınırına kadar götürmeyi düşünür müsünüz?
33.Bir uzun ayağın ayak uzunluğu: 200 m, pano uzunluğu: 2000 m, cevher kalınlığı 2,5 m’dir.Dolgulu olarak yürütülen uzun ayakta kazanılan cevherin %5’i pano içinde kalmakta ve üretim oranı %90 olmaktadır(pano içi üretim oranı).Tahkimatın hemen arkasından dolgu yapılmasına rağmen,dolgu tavana iyice yerleştirilene kadar,20 cm’lik bir konverjans oluşmaktadır.Cevher ve dolgu malzemesinin kabarma faktörü aynı olduğuna ve panodaki tavan ve taban yollarına, paralel olarak ocak içinden kazanılan taşlardan 4 m genişliğinde duvar yapıldığına göre; ve kabarma faktörü 1,66 olduğuna ve bu dolgu için toplam 500 vardiya öngörüldüğüne göre(her vardiya 4 saat fiili çalışma) dolgu makinesinin kapasitesi ne kadar olmalıdır?
34.Ayak uzunluğu 200 m, pano uzunluğu 2000 m olan bir geri dönümlü yatay uzun ayakta,tavan ve taban yollarının maliyeti 500 $/m ‘dir.Kalınlığı 2 m, özgül ağırlığı 3 olan bir cevherde,ayak uzunluğu 100 m’ye düşürüldüğünde birim maliyette ne gibi bir değişim kaçınılmaz olur? Faiz hadleri %10 ve ayak ilerleme hızı 500 ayak uzunluğu(m) olduğuna göre konuyu irdeleyiniz.
35.Açık ve Yeraltı İşletmesi ile üretimin sözkonusu olabileceği bir işletmeyle ilgili aşağıdaki büyüklükler verilmiştir;
*Dekapaj maliyeti: 5 $/m3
*Yeraltı cevher maliyeti: 23 $/ton
*Yeraltı cevher nakliye maliyeti: 7 $/ton
*Açık Ocak cevher maliyeti: 6 $/ton
*Açık Ocak cevher nakliye maliyeti: 4 $/ton
Açık İşletme lehine 1 $/ton mertebesinde bir tercih esas almak kaydıyla hangi D/C oranından sonra Yeraltı İşletmesini başlatacağınızı hesaplayınız.
36.Bir kömür işletmesinde tamburlu kesici kullanılacaktır.Kömürün özgül kesme enerjisi 0,5 kWh/ton olarak verilmiştir.Aracın toplam verimliliği =0,4 olduğuna göre, 500 ton üretim beklenen bir uzun ayakta kullanılacak tamburlu kesicinin gücünü beygir gücü cinsinden bulunuz.
37.Bir zincirli konveyörün cevherle dolu olarak alanı 0,0564 m2 ve hızı 0,5 m/sn ‘dir.Tek tamburlu bir kesicinin taban yoluna doğru hızı 6 m/dk, tavan yoluna doğru 3 m/dk ‘dır.Cevherin kalınlığı 4 m’dir.Kesim cevher dilim kalınlığı ise 0,625 m’dir.Özgül ağırlık 2,5 ton/m3 ve tambur çapı 2 m’dir.Konveyör ile kesici arasındaki ilişkiyi değerlendiriniz.
38.Bir bakır işletmesi %22 Cu tenörlü bakır konsantresini, %80 verimle kazanıyor.Bu işletme sözkonusu konsantreyi 30 $/ton harcayarak,Konya’dan İskenderun limanına taşıyor ve 400 $/ton fiyatından da satıyor.Açık İşletme madencilik maliyeti 3 $/tüvenan, cevher hazırlama maliyeti 80 $/ton, dekapaj maliyeti 2 $/m3 ‘tür.Yeraltı Madencilik maliyetleri ise 25 $ ve cevherin tenörü %2 olduğuna göre;
a)Sadece Açık İşletme ile hangi derinliğe kadar inebilirsiniz?
b)Hangi D/C oranına kadar Açık, hangi orandan sonra Yeraltı madenciliği yapmayı düşünürsünüz?
