TÃœRKÄ°YE DEMÄ°R YATAKLARI
1- GÄ°RÄ°Åž
Günümüzde Demir – Çelik, sanayinin temel hammaddesini oluşturmakta ve ülke kalkınmasında önemli rol oynamaktadır. Ülkenin ekonomik gelişmeleri kişi başına düşen gayri safi milli hasıla dışında, kimi istatistiklerde kişi başına düşen demir-çelik tüketimi ile de ölçülmektedir.
Metaller arasında en çok kullanılan ve en ucuz olan demir ve bir demir alaşımı olan çelik, günlük yaşantımızın her alanında karşımıza çıkmaktadır. Bununla birlikte insanlar demiri, uygarlık tarihinin erken dönemlerinden (neolitik kültür) beri bilinen altın, bakır, ve tunçtan çok daha sonra kullanmaya başlamışlardır. Bakır, kalay, kurşun, gümüş ve altın gibi yumuşak madenlerin kolaylıkla işlenmesine karşın, demirin ergitilmesi için o dönem fırınlarına göre daha yüksek bir sıcaklık (1539 0C) ve katkı maddeleri (kömür ve kireçtaşı) gerekmekteydi. Demir Mısır, Mezopotamya ve Anadolu’da eski çağlardan beri bilinirdi. En eski dönemlerde altın kadar önemli olan demir, önemli kişilere ait kılıçların keskin yanlarıyla, süs eşyası yapımında kullanılıyordu. Bununla ilgili Anadolu bir çok eserler bulunmuştur.
2- DEMİR CEVHERİNİN EKONOMİKLİLİĞİ
Demir cevherinin ekonomikliliğini etkileyen iki önemli faktör vardır.
A- JEOLOJÄ°K ETKENLER
1-) Cevherin Tipi ve Tenörü : Doğrudan yüksek fırına gidecek türde yıkama cevheri, ağır ortam cevheri, vd. Rice oranı* safsızlıklar.
2-) Tonaj: Ham cevher rezervi, elde edilebilecek ürün miktarı, sermaye maliyetine etkisi.
3-) Tane Boyu: Öğütme boyu, doku cevher minerallerinin ayrılması yabancı maddelerin atılması.
4-) Öğütülebilme: Cevherin konsantre ve pelet yapılabilecek boyda öğütülmesi ve bu iş için gerekli elektrik enerjisinin Ton/KW/Saat.
5-) Mineraloji: Manyetit, Hematit, Götit, Silikat ve Karbonat yabancı madde mineralojisi.
6-) Cevher Tiplerinin Dağılımı: Tenörü, dokusu, mineralojisi seçmeli madencilik yapılabilir mi?
* Rice Oranı: Fe / SiO2 + Al2O3
7-) Örtü Malzemesi: Kalınlığı, cinsi, doğası, yer altı mı yoksa açık işletme mi?
8-) Cevherin Geometrisi: Gövdenin duruşu, düşeyde metre başına Ton miktarının dekapaj oranı üzerindeki etkisi.
9-) Yer: Topografya, iklim
B- JEOLOJÄ°K OLMAYAN ETKENLER
1-) Pazar ve Fiyat
2-) Politik ve genel iÅŸ atmosferi
3-) Taşıma Maliyeti
4-) İşçilik ve yerleşme olanakları maliyetleri
5-) Yapım maliyeti
6-) Güç kaynağı
7-) Su temini
8-) Vergiler
9-) Ruhsat Hakkı (Rödevans)
10-) Enflasyon Etkisi
11-) Atıkların uzaklaştırılması
12-) Ortamın etkisi= Ekoloji
13-) Finansman
3- DEMÄ°RÄ°N DOÄžADA BULUNUÅžU VE DEMÄ°R MÄ°NERALLERÄ°
Demir % 5,4 bir bolluk ortalamasıyla yer kabuğunun Oksijen, Silis ve Alüminyumdan sonra dördüncü yaygın elementtir.
Kimyasal ve Fiziksel Özellikleri
Atom Numarası: 26
Atom Ağırlığı: 55.85
İyon Yarıçapı: Fe+2 : 0.86 A0
Fe+3 : 0.73 A0
Elektronegativite: Fe+2 : 6.18
Fe+3 : 1.9
Ergime Noktası: 15350
Kaynama Noktası: 27350
Elektrik Ä°letkenliÄŸi: 12.25
Isı İletkenliği: 11.9
YoÄŸunluÄŸu: 7.83 gr/cm3
Demir doğada +2 (Ferro) +3 (Ferrik) ve 0 değerli olmak üzere üç biçimde bulunur. En önemli Demir Cevheri Mineralleri;
Cinsi Kimyasal Formülü Olabileceği En Yüksek Tenör %Fe
- Manyetit FeO.Fe2O3 72.4
- Hematit Fe2O3 69.64
- Götit HFeO2 62.69
- Limonit FeO (OH) NH2O 62.3
- Siderit FeCO3 62.1
4- DÃœNYADA MEVCUT DURUM
a) REZERVLER
A.B.D. Maden Dairesi istatistiklerine göre dünyada demir cevheri kaynakları ham cevher olarak 870 milyar Ton’un üzerinde tahmin edilmektedir. M.T.A.’nın Pazar ekonomisi ülkeleri için yapmış olduğu bir araştırmada Toplam 753 milyar Ton rezervin ülkeler bazındaki değerleri aşağıda verilmiştir.
Ülke Ortalama Tenör % Rezerv (Milyon Ton) Metal (Milyon Ton)
Cezayir 51,9 1.009,7 437,4
Avustralya 60,1 11.105,9 6.270,9
Brezilya 63,3 5.552,9 3.009,7
Kamerun 30,1 196,8 49,8
Kanada 34,7 6.249,1 1.260,5
www.odevarsivi.com
Konu: Türkiye Demir Madeni Yatakları... (Okunma sayısı 980 defa)
