4.1.2. Galeri A癟ma Makinelerinin Ana niteleri
Bum tipi galeri a癟ma makineleri (GAM) bum, kesici kafa, kesici u癟lar, y羹kleme 羹nitesi olmak 羹zere 4 b繹l羹mden olumaktad覺r.
4.1.2.1. Bum
Galeri a癟ma makineleri sabit veya teleskobik bum 璽砂▍u olabilmektedir. Teleskobik bum 繹zellikle yumuak tabanlarda avantajl覺 olmakta, k覺lavuz kaz覺 s覺ras覺nda makineyi y羹r羹tmeden, teleskobik bum ile k覺lavuz kaz覺n覺n yap覺lmas覺 m羹mk羹n olmaktad覺r.
4.1.2.2. Kesici Kafa
Bum tipi galeri a癟ma makinelerini bum eksenine paralel (BEP) (Axial) ve bum eksenine dik (BED) (Transverse) GAM olmak 羹zere ikiye ayr覺lmaktad覺r.
4.1.2.3. Kesici U癟lar
Galeri a癟ma makinelerinde genellikle 羹癟 ayr覺 tipte kesici u癟 kullan覺lmaktad覺r. Bunlar, k繹m羹rler ve yumuak kaya癟lar i癟in kullan覺lan radyal u癟lar, orta sertlikte kaya癟lar ve k繹m羹rler i癟in kullan覺lan ileri at覺ml覺 u癟lar ve sert ve a覺nd覺r覺c覺 kaya癟lar i癟in kullan覺lan yuvas覺nda d繹nebilen, ileri at覺ml覺 kalem u癟lard覺r.
GAM 璽砂▋de kullan覺lan kalem u癟lar y羹ksek dayan覺ml覺 kaya癟lar覺 kazabilecek ekilde imal edilmilerdir. Karbit 羹zerindeki etkileri ve u癟ta s覺cakl覺k oluumundan dolay覺 y羹ksek silis i癟erikli dayan覺m覺 y羹ksek kaya癟lar覺n kaz覺lmas覺n覺 s覺n覺rlamaktad覺r. Tungsten karbitin kobalt i癟erii, u癟lardaki s覺cakl覺覺n etkisini azaltmakta ve u癟 salaml覺覺n覺 artt覺rmaktad覺r. Kesme ilemi boyunca oluan s覺cakl覺k ve toz miktar覺n覺 azaltan daha fazla kesme verimini salayan u癟 ekilleri gelitirilmektedir.
K羹癟羹k disk 癟aplar覺n, polikristalin elmaslarda ve karbitlerdeki son gelimeler daha verimli kesme salamaktad覺r.
4.1.2.4. Y羹kleme nitesi
Galeri a癟ma makinelerinde kaz覺lan malzemeyi y羹klemek 羹zere makine 繹n羹nde bir y羹kleme ve ta覺ma 羹nitesi mevcuttur. GAM 璽砂▋in tipine g繹re, paletli konvey繹r, 癟ift zincirli paletler, y覺ld覺z 癟arklar, yenge癟 kollar覺, y羹kleyici kollu, y羹kleyici diskli veya y羹kleyici kanatl覺 gibi 癟eitleri bulunmaktad覺r. Yenge癟 kollar kaba ve iri malzemelere uygunken y覺ld覺z 癟arklar ince malzemelerin y羹klemesinde kullan覺l覺rlar. Zincirli paletler ise her iki koulda kullan覺lmaktad覺r.
4.1.3. Galeri A癟ma Makinelerinin Tipleri
4.1.3.1. Bum Eksenine Paralel Galeri A癟ma Makineleri
Bu tip GAM 璽砂▋de kesici kafa k羹癟羹kt羹r ve selektif kaz覺 iine daha uygundurlar. Ana kesme kuvveti yanlara doru uygulanmakta olup, kesilen malzeme ar覺na paralel olarak at覺lmaktad覺r. BEP makinelerde kesici kafalar silindirik, konik, k羹resel veya bunlar覺n kombinasyonlar覺 bi癟iminde olabilmektedir.
Silindirik ve k羹resel kafalar覺n bir dier dezavantaj覺 da kesici kafayla saa sola doru yap覺lan kesme ilemi s覺ras覺nda yan mahmuzlar galeri yan duvar覺na eriemediinden tam bir g羹癟 alamaz. Ayr覺ca kesilen malzeme yana doru at覺laca覺ndan tekrar y羹klenmesi gerekir ve buda zaman kayb覺na neden olur.
4.1.3.2. Bum Eksenine Dik Galeri A癟ma Makineleri
Bu makinelerde al覺na paralel bir eksen etraf覺nda d繹nen tek veya 癟ift kafa bulunmaktad覺r. Ana kesme kuvveti yukar覺dan aa覺ya doru kafan覺n d繹n羹羹 ile salanmakta, buna bumun aa覺 doru uygulad覺覺 hidrolik g羹癟 yard覺mc覺 olmaktad覺r. Kesilen malzemenin b羹y羹k 癟ounluu ( % 80 璽畋i ) dorudan 繹ndeki y羹kleyicinin 羹zerine at覺lmaktad覺r.
Bum eksenine dik galeri a癟ma makinelerinin baz覺 dezavantajlar覺 vard覺r. Bunlar kesim esnas覺nda galeri i癟i cidar覺nda dalgal覺 bir kesit olutururlar. Bunun ise sak覺ncal覺 y繹nleri vard覺r. ncelikle makine paletleri y羹zeye tam oturmamas覺ndan dolay覺 zorlan覺r ve vibrasyon yani titreim artar. Bu makinede ar覺zalara neden olur. Oluan dalgal覺 kesitte u癟 noktalara gelen y羹kler ve dolay覺s覺yla tahkimat 羹zerine binen y羹kler artmaktad覺r. T羹nel a癟mada gereksiz bir y羹zey a癟覺lm覺 olaca覺ndan fazladan bir maliyet getirecektir. Ayr覺ca bu kaz覺lan fazla alanda 癟imentolanmas覺 gerekeceinden yine maliyeti art覺r覺c覺 bir etkisi olacakt覺r.
4.1.3.3. Tamburlu Galeri A癟ma Makineleri
Bu makinelerdeki 癟al覺ma sistemi ise buma monte edilmi silindirik tambur 羹zerindeki kesici u癟lar vas覺tas覺yla a癟覺lacak galeri y羹zeyi aa覺dan yukar覺 yada yukar覺dan aa覺ya doru tek seferde silindirik tamburun genilii kadar taranarak ger癟ekletirilmektedir. Kesilen malzeme yine 繹ndeki y羹kleyiciye at覺lmaktad覺r.
4.1.3.4. ift Bumlu Galeri A癟ma Makineleri
ift bumlu galeri a癟ma makinelerinin 癟al覺ma prensibi bum eksenine paralel galeri a癟ma makineleri gibidir. Bu makinelerde bir yerine iki adet bum ve kesici kafa 羹nitesi vard覺r. Yani her iki kesici kafada bum eksenine paraleldir. Bu makineler daha a覺r olmakta ve dolay覺s覺yla toplam g羹癟 ve kesici kafa g羹c羹 de fazla olmaktad覺r.
4.1.4. Kesici U癟larda Y羹ksek Su Jeti Kullanan Makineler
Galeri a癟ma makinelerinin kesme performans覺n覺 artt覺rmak amac覺yla kesici u癟larla birlikte y羹ksek bas覺n癟l覺 su jeti kullanan makineler mevcuttur. Su jetinin kullan覺m avantajlar覺;
Daha az kesme kuvveti gerektirmesi, daha sert kaya癟lar覺n kesilebilmesi,
Kesme h覺z覺nda art覺,
Toz oluumunda azalma,
K覺v覺lc覺m oluunun 繹nlenmesi,
Kesici u癟 a覺nmas覺nda azalma, daha uzun 繹m羹r
4.1.5. Galeri A癟ma Makinelerinin Kaz覺 Verimini Etkileyen Parametreler
4.1.5.1. Makineye Bal覺 zellikler
Makinenin g羹c羹, a覺rl覺覺 ve stabilitesi
Kesme kafas覺n覺n tipi ve geometrisi
Pasa toplama ve ta覺ma kapasitesi
4.1.5.2. al覺覺lan Yer ve antiyeye Bal覺 zellikler
Galeri boyutu, ekli, eimi ve uzunluu
Tahkimat ekli
Havaland覺rma imkanlar覺
Standart hizmetler, g羹癟 ve su temini gibi
Pasa nakliye sistemi
al覺ma vardiya say覺s覺, 癟al覺覺labilir zaman覺n uzunluu
Verimlilik teviki
Kaz覺 ekibinin tecr羹besi
4.1.5.3. Makine Bak覺m zellikleri
Makinenin kullan覺m ya覺 ve durumu
Makineden faydalanma oran覺
Bak覺m覺n uygun ve planland覺覺 ekilde yap覺lmas覺
Bak覺m ekibinin i tecr羹besi
Yedek par癟a temini
Gerektiinde a覺nm覺 u癟lar覺n deitirilmesi
4.1.5.4. Kaz覺lan Formasyonun zellii
1. Sertlii
K覺r覺lganl覺覺
A覺nd覺r覺c覺l覺覺
Mineralojisi
Jeolojik s羹reksizlikler
Tabakalar覺n ve istozitenin kaz覺 y繹n羹ne g繹re eim ve dorultusu
4.1.6. Geleneksel Metotlarla Kaz覺 ile Galeri A癟ma Makineleriyle Kaz覺n覺n Kar覺lat覺r覺lmas覺
襤lerleme h覺z覺n覺n 繹nemi kadar 繹nemli olan dier bir hususta galerinin s羹r羹lme masraf覺d覺r. 1970 y覺l覺nda Dortmunder Madencilik isimli bir irket makine ile a癟覺lan bir galeri ile klasik yolla s羹r羹len ( yani patlay覺c覺 madde ve hidrolik y羹kleyicinin bulunduu ) bir galeri ile masraflar bak覺m覺ndan kar覺lat覺rm覺t覺r. Klasik yollardan 5 ayda s羹r羹len galeri 428 m olmu ve burada ortalama 1762 DM/m lik璽砂 bir maliyete mal olmutur. Buna kar覺l覺k 4 ayda firmaya ait Eickhoff EV 100 modeli ile a癟覺lan 397 m 璽畋lik galeri maliyeti ortalama 1298 DM/m lik bir maliyetle bitmitir.b繹ylece makine ile galeri a癟ma klasik yolla galeri a癟man覺n ancak 2/3 羹ne mal olmu bulunmaktad覺r.
izelge 4.1. Dinamitleme Yoluyla ve Continuous Miner ile Galeri A癟man覺n Kar覺lat覺r覺lmas覺
Ayn覺 Damarda Baka Damarda
CM Dinamitleme (YM yok) CM Dinamitleme (Oran) Dinamitleme (YM var) CM (YM var)
襤lerleme (m/g羹n) 22 4,4 5 4,5 5
Kaz覺 rand覺man覺 (fm3/yevm) 3,2 1,1 3 2,5 1,3
襤letme masraflar覺 (DM/fm3) 32 78 0,4 57 0,56
CM=Continuous Miner ; YM=Y羹kleme Makinesi
izelgedeki deerlerden g繹z 繹n羹ne al覺nan durumlar i癟in Continuous Miner ile elde edilen ilerlemenin dinamitle ilerleme y繹ntemine nazaran (masraflar sadece %40) 5 defa daha fazla olduu anla覺lmaktad覺r.
4.1.7. Galeri A癟ma Makineleri Hakk覺nda Genel Bir Deerlendirme
Son 40 sene i癟inde b羹y羹k geliim g繹steren bu makineler gittik癟e artan bir say覺da kullan覺lmaya balanm覺 ve g羹n羹m羹zde de yaln覺zca madencilikte deil inaat m羹hendislii alan覺nda da yayg覺n olarak kullan覺lmaktad覺r. Bu makineler d羹羹k dayan覺ml覺 kaya癟lardan orta sert dayan覺ma kadar olan formasyonlarda kullan覺lmaktad覺r. Kanalizasyon, ula覺m ve benzeri ama癟larla t羹nel ve kanal a癟覺lmas覺 ihtiyac覺, bu ilerle uraan m羹teahhit firmalar覺n覺, bug羹ne kadar sadece madencilie mahsus olan 璽玳yumuak ve sert talarda galeri a癟ma problemi璽玲 ile kar覺 kar覺ya b覺rakm覺t覺r. Bunun sonucu olarak 癟ok yak覺n zamanlarda da, 繹zellikle inaat m羹hendislii a癟覺s覺ndan, gene en sert talar覺 bile delip ge癟mek i癟in 璽玳sert kaya癟 makineleri璽玲 nin geliimi ka癟覺n覺lmaz bir zorunluluk olarak ortaya 癟覺km覺 bulunmaktad覺r. Ayr覺ca bu makinelerle galeri ilerleme rand覺man覺 artm覺, galeri a癟ma maliyeti de azalm覺t覺r. Yine direkt makineye bal覺 olmamakla birlikte bir dier 羹st羹nl羹羹 de nakliye, havaland覺rma, su at覺m覺 vs. gibi 癟eitli donan覺mlar覺n bir yeni kullanma alan覺 i癟in daha 癟abuk serbest kalmalar覺, dolay覺s覺yla onlara yat覺r覺lan sermayeden 癟ok daha iyi yararlanabilme olana覺n覺n domu olmas覺d覺r.
Madencilik i癟in 璽玳sahan覺n 癟abuk a癟覺lmas覺, yeni iletme yerlerinin 癟abucak tesisi ve geri d繹n羹 galerilerinin iletme balay覺ncaya kadar olan muhafazas覺 zaman覺n覺n k覺salmas覺璽玲 gibi ilave baz覺 yararlar daha vard覺r.
Ekonomik 羹st羹nl羹klerinin yan覺 s覺ra t羹nel a癟覺lmas覺 ilerinde, patlay覺c覺 madde ile yap覺lacak bir 癟al覺man覺n m羹mk羹n olmad覺覺 yerler ile meskun mahallerin alt覺na isabet eden az derin k覺s覺mlarda, t羹nel ve kanal a癟ma ilerinde Galeri A癟ma Makinelerinin kullan覺lmas覺 adeta bir zorunluluk haline gelmektedir. Dolay覺s覺yla patlay覺c覺 madde kullan覺lmas覺ndaki b羹t羹n emniyet tedbirlerine de gerek kalmamaktad覺r. Bunun yan覺nda galeri duvarlar覺n覺 d羹zg羹n a癟mas覺 da 繹nemli bir 羹st羹nl羹kt羹r. Ayr覺ca galeri a癟ma makinelerinin bir dier 繹nemli avantaj覺 da dinamitleme y繹ntemindeki ka癟覺n覺lmaz olan arazi 癟atlat覺lmas覺n覺n meydana gelmeyii ve galeri y羹zeyinin 癟ok daha d羹zg羹n bir ekilde a癟覺labilmesidir. Bunlar覺n sonucunda tahkimat ii hafifler ve yap覺m覺 da kolayla覺r.
Galeri a癟ma makinelerini tam kesit ve k覺smi kesitli diye ikiye ay覺racak olursak tam kesit galeri a癟ma makinelerinde b羹t羹n aynan覺n ayn覺 anda kaz覺lmas覺 prensibinin gerei olarak bu makinelerde keskiler t羹m galeri y羹zeyini kavrayacak ekilde dizayn edilmilerdir. Bunun baz覺 dezavantajlar覺 vard覺r. Art覺k aynaya yanamak m羹mk羹n deildir, dolay覺s覺yla keskilerin deitirilmesi zorlam覺t覺r ve tahkimat ancak makineyi takiben arka k覺s覺mda yap覺labilmektedir.
K覺smi kesitli makinelerde ise makine genilii galeri kesitinin sadece bir k覺sm覺n覺 igal ettii i癟in kaz覺 yap覺lan galeri y羹zeyine kolayca ula覺labilmekte, keskiler deitirilebilmekte ve tahkimat makinenin yan k覺sm覺nda, gereinde aynaya kadar yap覺labilmektedir. Paletli y羹r羹me d羹zenine sahip k覺smi kesit a癟ma makineleri genellikle tahkimat覺 da yap覺lm覺 olan galeride, demontaj etmeye gerek kalmadan geriye doru hareket edebilmektedir.
Galeri a癟ma makinelerinde dikkat edilmesi gereken dier bir 繹nemli noktada 癟al覺覺lmakta olan galerinin eimidir. Eimin artmas覺 makinenin a癟覺lmakta olan galeri y羹zeyine uygulayabilecei bask覺 kuvvetini art覺r覺r yada azalt覺r. Yeralt覺nda eim aa覺ya doru ise makinenin kesme performans覺 uygulayaca覺 bask覺 kuvvetinin artmas覺ndan dolay覺 artacakt覺r. Tam tersi durum i癟inse fizik kurallar覺ndan 繹t羹r羹 bask覺 kuvveti d羹ecektir ve kaz覺 performans覺 da d羹ecektir. Ayr覺ca bu sorun kesici kafan覺n geometrisinin bozulmas覺 y繹n羹nde de etkide bulunacakt覺r.
Bu alanda kullan覺lan makinelerin 癟ok 繹zel yap覺da olmas覺 ve 羹lke genelinde az say覺da bulunmas覺 vb. nedenlerle meslein icras覺 i癟in 繹zel eitim gerekmektedir. Bu meslekte kullan覺lan makine ve ekipmanlar覺n 羹retimi 羹lkemizde ger癟ekletirilmemektedir. Bu nedenle kullan覺lan makine ve ekipmanlar ithal edilmekte, teknoloji kullan覺m覺 bak覺m覺ndan bu alanda ileri say覺lan 羹lkeler seviyesine yak覺n bir 癟al覺ma standard覺 izlenmektedir.
Teknolojik gelimeler bu meslei de dorudan etkilemekte, i g羹venlii, kalite ve verimlilii art覺rmaktad覺r. Teknolojik yenilikler sonucu ortaya 癟覺kan yeni malzeme, alet ve makine kullan覺m覺n覺n bilin癟li bir ekilde 癟al覺anlara aktar覺lmas覺 ve eitim yoluyla niteliklerinin y羹kseltilmesi giderek 繹nem kazanmaktad覺r.
4.2. T羹nel A癟ma Makinelerine Genel Bir Bak覺
2 璽砂 12 m aras覺nda deien 癟aplarda kaz覺 yapabilecek ekilde tasarlanm覺lard覺r. Baz覺 繹zel geniletme makineleri 3 m 癟apl覺 pilot kaz覺 deliini 15 m 癟apl覺 hale getirebilecek ekilde tasarlanm覺t覺r. Bu makinelerin uzunluklar覺 12 璽砂 25 m aras覺ndad覺r. TAM 3 ana b繹l羹mden oluur. Kuyruk k覺sm覺, g繹vde k覺sm覺 ve y羹z k覺sm覺d覺r. Kuyruk b繹l羹m羹; kaplama tesisi i癟in, konvey繹r tesisi i癟in, platform i癟in gerekli olan kald覺rma kollar覺n覺 i癟ermektedir. G繹vde b繹l羹m羹; operat繹r 癟emberi, hidrolik ve elektrikli sistemleri, motorlar, jenerat繹rler, dili sistemi ve 癟al覺ma platformu gibi 羹niteleri i癟ermektedir. Kesici kafada deiik formasyonlar i癟in farkl覺 kesici u癟lar kullan覺lmaktad覺r. Kesici tipte u癟lar ve diler yumuak tip formasyonlar覺n kaz覺lmas覺nda kullan覺lmaktad覺r. Disk tipte keskiler t羹m kaya癟 t羹rlerinde ki kaz覺larda kullan覺labilmektedir. D覺 g繹vde, makinenin yap覺s覺na g繹re say覺s覺 2 璽砂 8 aras覺nda deien demirleme ayaklar覺 ta覺r. Bu ayaklar kaz覺 esnas覺nda makineyi yerinde tutmakta ve sa 璽砂 sol yapmay覺 ayarlamaktad覺r. Ayr覺ca 羹st taraf覺nda kaz覺lm覺 olan malzemeyi arkaya nakleden bir bant bulunmaktad覺r. TAM 璽畋i 羹zerinde lazerli y繹n verme sistemleri ; kaz覺 s覺ras覺nda bir癟ok makine parametresinin izlenmesine olanak veren izleme ve veri transferi sistemleri ile makine performans覺n覺 otomatik olarak optimize eden PLC sistemleri kullan覺lmaktad覺r.
T羹nel a癟ma makinelerinin genellikle, metro, otoyol, demiryolu t羹neli inaatlar覺 ve maden oca覺 galerileri yap覺m覺nda b羹y羹k 繹l癟ekli iletmelerce kullan覺ld覺覺 g繹zlenmektedir. T羹rkiye璽砂▃e bu alanlardaki gelime ve yat覺r覺mlar devam etmektedir.
T羹nel A癟ma Makinelerinin (TAM) ilk uygulamalar覺 ise roadheader 璽畋lardan sonra olmutur. 1970 璽畋lerden sonra teknolojik gelimelerin bir sonucu olarak TAM 璽畋nin performanslar覺 senelere bal覺 olarak artmaktad覺r. TAM bug羹n en sert formasyonlarda bile baar覺yla kullan覺lmaktad覺r. Bas覺n癟 dayan覺m覺 2500 kg/cm2 olan bir granit formasyonunda, 7 m 癟ap覺nda bir makine g羹nde kolayl覺kla 8-9 m 璽畋lik kaz覺 h覺zlar覺na ulaabilmektedir.
襤ngiltere k繹m羹r ocaklar覺nda yap覺lan mukayeseli bir 癟al覺ma da, klasik y繹ntemle a癟覺lan bir galerinin maliyetinin tam cepheli bir t羹nel a癟ma makinesi ile a癟覺lan galeri maliyetinin hemen hemen ayn覺s覺 olduunu g繹stermitir, buna ramen mekanize kaz覺 h覺z覺 3 misli daha fazla olmutur.
T羹nel A癟ma Makinelerinde elektrik ve hidrolik donan覺mlar覺n kumanda aletleri operat繹r mevkiinde toplu halde bulunmaktad覺r. Makineyi burada idare etmek i癟in bir i癟i yeterli olmaktad覺r. Bu b羹y羹k makinelerin y繹nsel idareleri 繹nceleri 癟ok zordu. Ancak imdi 璽玳Lazer I覺nlar覺璽玲 sayesinde art覺k 癟ok b羹y羹k uzunluktaki galeri s羹r羹lmesinde ve kurba (D繹neme癟 yada Viraj) olan hallerde bile, santimetrelerle 繹l癟羹lebilecek kadar b羹y羹k bir hassasiyetle y繹nsel idare m羹mk羹n olabilmektedir.
Bug羹n bir roadheader 璽畋覺n fiyat覺 kullan覺lma durumuna, g羹癟 ve a覺rl覺覺na bal覺 olarak 700.000 $ ile 2.000.000 $ aras覺nda, TBM 璽畋nin fiyat覺 ise 2.000.000 $ ile 8.000.000 $ aras覺nda deimektedir.
4.2.1. T羹nel A癟ma Makinelerinin S覺n覺fland覺r覺lmas覺
4.2.1.1 T羹nel A癟ma Makinelerinin aplar覺na G繹re S覺n覺fland覺r覺lmas覺
4.2.1.1.1. T羹nel A癟ma Makineleri
ap覺 3,7 m 璽畋den fazla olan t羹nellerin a癟覺lmas覺nda kullan覺l覺r.
4.2.1.1.2. Mini T羹nel A癟ma Makineleri
Mini TBM 璽畋ler ilk olarak tek eksenli basma dayan覺m覺 117 mPa ile 207 mPa aras覺nda olan bir kayada 2,1 m 癟ap覺nda bir t羹nelin a癟覺lmas覺nda kullan覺lm覺lard覺r. Mini TBM 璽畋 ler, yatayda 30 ila 45 aras覺ndaki a癟覺larda 1,5 m ile 3,7 m 癟apl覺 t羹nellerin a癟覺lmas覺nda kullan覺l覺rlar. Bu t羹neller genel olarak, ana t羹nellere 癟eitli a癟覺larda balanan yan t羹nellerdir.
4.2.1.1.3. Mikro T羹nel A癟ma Makineleri
Micro t羹nel a癟ma makineleri, yumuak zeminlerde su, la覺m, elektrik ve telefon kanallar覺n覺n a癟覺lmas覺 i癟in gelitirilmilerdir. Bununla birlikte, sert ve orta sert kayalarda ger癟ekletirilmesi d羹羹n羹len madencilik ve t羹nelcilik uygulamalar覺nda da kullan覺labilen makineler gelitirilmitir. Tam cepheli kaz覺 yapan, 癟ap覺 1,5 m den k羹癟羹k olan, bir yeralt覺 a癟覺kl覺覺n覺 bir dier yeralt覺 a癟覺kl覺覺 ile veya y羹zeyle birletirilen kaz覺 makineleri micro t羹nel a癟ma makineleri olarak adland覺r覺lmaktad覺r. Yeni gelitirilen BorPak sisteminde tahrik ve itme sistemi bayukar覺 i癟inde kesici kafa 羹zerinde bulunmaktad覺r. Alt kotta bulunan kesici kafa, 羹st kota doru 450 璽畋den b羹y羹k a癟覺larda kaz覺 yapar. Makine i癟inde, kaz覺lan malzemenin alt kota aktar覺ld覺覺 bir boluk bulunmaktad覺r. Bu makinelerin havaland覺rma bayukar覺, cevher nakliye kuyular覺, ka癟覺 yollar覺 ve su drenaj galerilerinin a癟覺lmas覺nda kullan覺lmalar覺 planlanmaktad覺r.
4.2.2. T羹nel A癟ma Makinelerinin Avantaj ve Dezavantajlar覺
Bu mekanize sistemin avantajlar覺ndan, kaz覺, pasa nakliyesi ve tahkimat sistemlerinin birbirinden ba覺ms覺z olarak tam otomasyon eklinde s羹rekli yap覺labilmesidir.
TAM 璽畋nin as覺l avantaj覺 makine taraf覺ndan a癟覺lan yuvarlak ve d羹zg羹n kesittir. Bu kesitler 癟ok salamd覺rlar ve dolay覺s覺yla ya tahkimat hi癟 ihtiya癟 g繹stermezler ya da 癟ok az bir tahkimat gerektirirler.
TAM bir dier avantaj覺 da ; galerinin yan duvarlar覺na kar覺 basit bir ekilde tespit edilebilmeleri ve b繹ylece aynada 癟al覺an keskilerin d繹nme momenti ve itme kuvvetinden dolay覺 meydana gelen reaksiyon kuvvetlerini alabilmeleridir. Bu durum bilhassa sert kaya癟lar覺n kaz覺lmas覺nda 癟ok 繹nemli bir fakt繹rd羹r. Dolay覺s覺yla sert kaya癟larda a癟覺lacak galeriler i癟in en uygun makine tipidir.
Mekanize kaz覺 sistemlerinin, delme 璽砂 patlatma y繹ntemine nazaran en 繹nemli avantajlar覺ndan biri, kaya癟 formasyonlar覺n覺n k覺r覺l覺p 癟atlamamas覺 ve a覺r覺 s繹k羹lmenin en az olmas覺d覺r. Buna bal覺 olarak tahkimat masraflar覺 繹nemli 繹l癟羹de azalmaktad覺r. Yine delme 璽砂 patlatmaya oranla sessiz ilem yapabilme 繹zelliinden dolay覺 oluan titreimlerin 癟ok d羹羹k seviyede olmas覺 avantajlar覺ndan birisi olmaktad覺r.
TAM ve roadheader 璽畋lar覺n avantajlar覺 ; h覺zl覺 kaz覺 h覺z覺, emniyet, s羹rekli pasa nakli ve tahkimat sistemlerinin kullan覺labilmesi ve havaland覺rma kolayl覺覺d覺r. Uniform ebatl覺 pasa 癟覺kmas覺 bu pasan覺n dolgu, agrega olarak muhtelif ilerde kullan覺labilmesine imkan vermektedir. Daha az say覺da 癟al覺acak personel gereklilii, dolay覺s覺yla maliyet d羹羹羹 繹nemli olmaktad覺r.( Her vardiyada yakla覺k olarak 5 璽砂 12 personel yeterli olamktad覺r.)
TAM 璽畋nin dezavantaj覺 ise belirli bir 癟ap i癟inde kesim ilemi yapabilmeleri ve bu 癟ap覺n 癟ok az deitirilebilir olmas覺d覺r. 襤lk a癟覺lan galeride makinenin amortisman覺n覺 salamad覺覺 durumlarda al覺c覺 firmalar i癟in bu bir risk demektir. 羹nk羹 a癟覺lacak ikinci bir galerinin boyutlar覺 bilinmemektedir. Bu makineler i癟in dier dezavantajlar ise ; kaz覺 yap覺lan galeri y羹zeyinin art覺k insan i癟in ula覺labilir durumda olmamas覺d覺r ki buda keski deiimleri i癟in 癟ok 繹nemlidir. Tahkimat覺n ancak makineyi takiben sonradan yap覺labilmesi ve makinenin tahkimat yap覺ld覺ktan sonra kurulu halde geri hareketinin art覺k 癟ok zor olaca覺 montaj ve demontaj ileminin ise uzun ve masrafl覺 olmas覺 hususlar覺d覺r.
Mekanize sistemin en b羹y羹k dezavantaj覺 ilk yat覺r覺mlar覺n覺n y羹ksek olmas覺, makinelerin nakil ve montaj s羹releridir. K覺sa t羹neller i癟in TAM operasyonlar覺n覺n 癟ok y羹ksek maliyetlere ulamas覺 bir dezavantajd覺r. ok sert ve a覺nd覺r覺c覺 formasyonlarda keski masraflar覺 t羹m kaz覺 maliyetinin %30 璽畋u olabilmektedir. Bu makinelerde yatayda s覺n覺rl覺 bir d繹n羹 yar覺癟ap覺 vard覺r. Baz覺 makineler i癟in bu 100 璽砂125 m, baz覺lar覺 i癟inse 225 璽砂 300 m olmaktad覺r.
