Hızla gelişen maden makineleri sanayiinde, yürüyen tahkimatlarla ilgili iki önemli gelişme dönemi sözkonusudur. ilk değişim 1950'lerde modern yürüyen tahkimat türlerinin kullanılmaya başlanması ikincisi ise 1970'lerde lemniscate tip ve dam-kalkan (chock-shield) tipi tahkimatların kullanıma girmesidir. Genel amaçlı yürüyen tahkimat çeşitleri oldukça fazla olmasına rağmen genel olarak dam, kaliper ve lemniscate olmak üzere üç kategoride sınıflamak mümkündür. Kaliper tahkimatlarda tavan kalkanı (canopy) göçük kalkanına pivot mafsallarla bağlıdır. Göçük kalkanı da taban plakasına başka bir mafsalla bağlıdır. Bu nedenle, tavan kalkanı yükselirken dairesel bir hareket yapar. Ayaktaki konverjans ve tavan kalkanı ile tavan kömürü arasındaki sürtünmeden dolayı bu dairesel hareket, tahkimat bağlantılarında ve bacaklarda kontrolsüz yük konsantrasyonlarına neden olur. Bunun yanısıra hidrolik direkler göçük kalkanına bağlı olduğundan kalkanda bükülme gerilmelerine yol acar.
Bu temel nedenlerden, kaliper t ip tahkimatlar seçilirken ocağın tavan, taban şartları konverjans ve yük dağılımları çok iyi araştırılmalıdır. Lemniscate bağlantılı tahkimatlarda hidrolik silindirler tavan kalkanına bağlıdır. Göçük kalkanı, taban plakasına çift pandül ayak ile bağlanmış olduğundan tavan kalkanı ve taban plakasının hareketi dairesel olmayıp, doğrusaldır. Bu nedenle oldukça duraylı tahkimat türü olup, sürtünme kuvvetlerinin oluşturduğu yatay yöndeki yüklere çok iyi dayanır.
Muz sarmalı tip tahkimatların yapısal olarak bazı sakıncaları bulunmaktadır.
Tahkimatın ayaktaki kesit genişliği açık iken, 5.3 m, kapalı iken 4.5 m. dir. Bu kadar büyük bir kesit açıklığını desteklemenin belirgin bir yararı olmayacağı gibi tavan kömüründeki geriye doğru rotasyon ve tahkimat tavan kömürü arasında sürtünme sonucu oluşacak kuvvet tip tahkimat (Hemschied) lerin büyümesi sonucunu yaratacaktır. Yatay yöndeki bu kuvvetlerde hidrolik bağlantılarda gerilim yoğunluğu yaratarak erken arızalanmalara yol açabilecektir. Ayrıca, tavan kalkanının birim kesit uzunluğundaki alanı düşüktür. Bu da zayıf ve akıcı tavanlarda ekstra tahkimatı gerektirecek zorluklara neden olabilecektir. Ayakta çift konveyörün olması göçük kömürü istihsalinde uzman işçilik ve titizlik gerektirmesi, tavan hasırı kullanma zorunluluğu da ayrıca dikkate alınması gereken hususlardır. Buna karşın, kalkan tip kapaklı tahkimatlar, daha dar kesit boyu (2.1 m.), geniş tavan-taban kalkanları, arka kömürü alımında mekanizasyon ve daha da önemlisi lemniscate tip olması itibariyle yapısal olarak sağlam olması gibi yararlar göstermektedir. Bu nedenlerle, Soma Bölgemizde gelecekte uygulanacak olan mekanizasyon için en uygun seçenek olarak görünmektedir.
Dam tipi tahkimatlarda lemniscate bağlantılı ise oldukça yüksek taşıma kapasiteli ve duraylı bir türdür. Yürüyen tahkimat seçiminde başka iki önemli nokta da; tahkimatın yük taşıma kapasitesi ve boy oranıdır. (En büyük yükseklik/en küçük yükseklik) Eğer çok yüksek taşıma kapasitesi isteniyor ise dam-kalkan tipler, eğer yüksek konverjans bekleniyor ise boy oranı yüksek olan 2 bacak kalkan tipler seçilmelidir. Yürüyen tahkimat seçiminde, kesici-yükleyici makinanın geçişinden sonra aynadan kömür dökülmesini engelleyecek ayna destek plakaları (face sprag), kesmeden sonra tavanı destekleyecek hidrolik uzantılar (canopy), taban ve tavan plakası genişliği de dikkate alınmalıdır. 1984 yılı itibariyle İngiltere'de 520 tam mekanize uzun ayağın mevcut olduğu ve kullanılan tahkimat ünitelerinin yorulma yüklerinin 230-800 t o n arasında olduğu bilinmektedir. Kalın damarlarda uygulanan dilimli göçertme yöntemleri için iki ana t ip yürüyen tahkimat tasarımı söz konusudur. Bunlardan biri Fransa, Yugoslavya ve GLi'de kullanılan muz sarmalı tip, diğeri ise Fransa, Yugoslavya, Macaristan'da kullanılmış olan hidrolik kapaklı
Konu: Yürüyen Tahkimat Sistemleri (Okunma sayısı 1846 defa)
